కేంద్ర ప్రభుత్వం గ్రామీణ ఉపాధి హామీ వ్యవస్థలో కీలకమైన మార్పులకు శ్రీకారం చుట్టింది. ఇప్పటివరకు దేశవ్యాప్తంగా అమలులో ఉన్న MGNREGA (మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం) స్థానంలో “వికసిత్ భారత్ – గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్గార్ & ఆజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ్)” అనే కొత్త బిల్లును ప్రతిపాదించింది.
ఈ బిల్లు అమలులోకి వస్తే గ్రామీణ కూలీలు, పంచాయతీలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై దీర్ఘకాలిక ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ఈ వ్యాసంలో కొత్త బిల్లుకు సంబంధించిన అన్ని ముఖ్య అంశాలను స్పష్టంగా వివరించాము.
కొత్త బిల్లు ఎందుకు తీసుకొస్తున్నారు?
ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం గ్రామీణ ఉపాధిని అభివృద్ధి లక్ష్యాలతో అనుసంధానం చేయడం, నీటి భద్రత, గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలు, వాతావరణ మార్పులకు అనుగుణమైన పనులను ప్రోత్సహించడం ఈ బిల్లులో ప్రధాన లక్ష్యాలుగా ఉన్నాయి.
అయితే నిధుల పంపిణీ విధానం మారడం వల్ల రాష్ట్రాలపై ఆర్థిక భారం పెరుగుతుందనే ఆందోళన కూడా వ్యక్తమవుతోంది.
MGNREGA vs కొత్త బిల్లు – ముఖ్య తేడాలు
| అంశం | MGNREGA | కొత్త బిల్లు |
|---|---|---|
| పని దినాలు | 100 రోజులు | 125 రోజులు |
| ఏడాది విరామం | లేదు | 60 రోజుల బ్రేక్ (వ్యవసాయ సీజన్లో) |
| జాబ్ కార్డు | MGNREGA Job Card | Grameen Rozgar Guarantee Card |
| జాబ్ కార్డు వాలిడిటీ | జీవితకాలం | 3 సంవత్సరాలు |
| లేబర్ బడ్జెట్ | రాష్ట్రాలు సమర్పిస్తాయి | కేంద్రం ముందే నిర్ణయిస్తుంది |
| వేతన వ్యయం | 100% కేంద్రం | కేంద్రం + రాష్ట్రం |
పని దినాల వ్యవస్థలో మార్పులు
కొత్త బిల్లులో సంవత్సరానికి 125 పని దినాలు కల్పించనున్నట్లు పేర్కొన్నారు. అయితే వ్యవసాయ సీజన్ సమయంలో 60 రోజుల వరకు బ్రేక్ ఉంటుంది. దీని వల్ల అత్యవసర సమయంలో కూడా పని లభించకపోవచ్చని కూలీలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
కొత్త జాబ్ కార్డు విధానం – పూర్తి వివరాలు
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| కార్డు పేరు | Grameen Rozgar Guarantee Card |
| వాలిడిటీ | 3 సంవత్సరాలు మాత్రమే |
| రీన్యువల్ | తప్పనిసరి |
| ప్రత్యేక కార్డులు | SC, ST, దివ్యాంగులు మొదలైన వర్గాలకు |
| పాత జాబ్ కార్డులు | కొత్త మార్గదర్శకాల ఆధారంగా నిర్ణయం |
నిధుల పంపిణీ విధానం – రాష్ట్రాలపై భారం
ఇప్పటివరకు ఉపాధి హామీ వేతనాలను పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వమే భరిస్తోంది. కానీ కొత్త బిల్లులో ఈ విధానం పూర్తిగా మారింది.
| రాష్ట్రాల వర్గం | కేంద్రం వాటా | రాష్ట్రం వాటా |
|---|---|---|
| ఈశాన్య / హిల్ రాష్ట్రాలు | 90% | 10% |
| ఇతర రాష్ట్రాలు (ఆంధ్రప్రదేశ్ సహా) | 60% | 40% |
దీని వల్ల దేశవ్యాప్తంగా రాష్ట్రాలపై సుమారు రూ.30,000 కోట్ల అదనపు భారం పడే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు.
ప్లానింగ్ & బడ్జెట్ వ్యవస్థలో మార్పు
ఇంతకుముందు రాష్ట్రాలు తమ అవసరాల ప్రకారం లేబర్ బడ్జెట్ సమర్పించేవి. కానీ కొత్త బిల్లు ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందుగానే Normative Allocationను నిర్ణయిస్తుంది.
కరువు, వలస, డిమాండ్ పెరిగిన సందర్భాల్లో అదనపు ఖర్చును రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలే భరించాల్సి ఉంటుంది.
పనుల ఎంపికలో కొత్త దిశ
- వికసిత్ గ్రామ పంచాయతీ ప్లాన్లు
- PM గతి శక్తి ప్రాజెక్టులతో అనుసంధానం
- నీటి భద్రత
- గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలు
- వాతావరణ మార్పులకు అనుగుణమైన పనులు
జరిమానాల నిబంధనలు
| అంశం | పాత చట్టం | కొత్త బిల్లు |
|---|---|---|
| గరిష్ఠ జరిమానా | రూ.1,000 | రూ.10,000 వరకు |
మొత్తం బడ్జెట్ అంచనా
ఈ కొత్త బిల్లు అమలుకు సంవత్సరానికి సుమారు రూ.1.51 లక్షల కోట్లు అవసరం అవుతుందని అంచనా.
సమగ్ర విశ్లేషణ
పని దినాలు పెరిగినట్లుగా కనిపించినా, రాష్ట్రాలపై ఆర్థిక భారం పెరుగుతుంది. కేంద్ర నియంత్రణ అధికమవుతుంది. ఈ బిల్లు గ్రామీణ ఉపాధి భవిష్యత్తును గణనీయంగా ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
ఈ బిల్లు ఎప్పుడు అమల్లోకి వస్తుంది?
పార్లమెంట్ ఆమోదం పొందిన తర్వాత అధికారిక నోటిఫికేషన్ జారీ అవుతుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ కూలీలపై ప్రభావం ఏమిటి?
రాష్ట్ర వాటా పెరగడం వల్ల నిధుల లభ్యతపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
పాత జాబ్ కార్డులు రద్దు అవుతాయా?
కొత్త మార్గదర్శకాలు వచ్చే వరకు స్పష్టత లేదు.
